Na początku listopada 2025 r. prezydent Karol Nawrocki skierował do Sejmu projekt ustawy zmieniającą zasady waloryzacji emerytur i rent. Program “Godna emerytura” zakłada, że niewysokie świadczenia będą podnoszone o taką samą kwotę — w tym roku miałoby to być 150 zł miesięcznie brutto. Takie podwyższenie miałyby zapewnione osoby z emeryturami i rentami do wysokości ok. 3 tys. 300 zł. Przy wyższych świadczeniach waloryzacja byłaby przeprowadzona tak, jak do tej pory, by byłoby to dla seniorów korzystniejsze. W tabeli pokazujemy symulacje, jak mogłyby zmienić się wypłaty na rękę.

Sejmowi prawnicy ujawniają skutki prezydenckiego projektu ustawy

Projekt przez ostatnie tygodnie był konsultowany w Sejmie, trafił też pod lupę sejmowych prawników. Ci wskazują, na “efekt uboczny” tej reformy. Jak twierdzą legislatorzy, wprowadzenie takiego mechanizmu podwyższania niewysokich emerytur i rent spowoduje spłaszczenie ich wysokości.

“Zaproponowany w projekcie mechanizm kwotowej waloryzacji świadczeń do określonego poziomu w dłuższym okresie przyczyni się wyrównywania niskich świadczeń i oderwania ich poziomu od wkładu ubezpieczonego wnoszonego latami do systemu ubezpieczeń. W efekcie doprowadzi to do ustalenia swoistego <<świadczenia obywatelskiego>> dla świadczeń niskich, podlegających waloryzacji kwotowej” — czytamy w opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu.

Prezydent chce zmian w waloryzacji. Wyższa emerytura minimalna, trzynastki i czternastki [TABELA]

Co to jest emerytura obywatelska?

Świadczenie obywatelskie to nazwa emerytury, która w takiej samej wysokości trafia do wszystkich uprawnionych. Taki system obowiązuje np. w Kanadzie. Emeryturę obywatelską w tym kraju otrzymują wszyscy, którzy mieszkali tam przez minimum 40 lat i osiągnęli wiek emerytalny — 65 lat. Kto w kraju mieszka krócej, otrzymuje proporcjonalnie niższe świadczenie.

Taka emerytura jest bardzo niska — wynosi obecnie 740-770 dolarów kanadyjskich (ok. 1 tys. 920 zł -2 tys. zł według obecnego kursu walutowego). W takiej kwocie emeryturę obywatelską otrzymują osoby w wieku 65-74 lata. Starsze mogą liczyć na kwotę 810-890 dolarów kanadyjskich miesięcznie (2 tys. 100-2 tys.300 zł). Kto chce mieć wyższe świadczenie, może dodatkowo sam oszczędzać w filarach emerytalnych

Prezydencka waloryzacja emerytur zniechęci Polaków do dłuższej pracy?

Wróćmy jednak do emerytalnej reformy prezydenta Karola Nawrockiego. Sejmowi prawnicy ostrzegają też przed skutkami takiej reformy. “Proponowane rozwiązanie będzie zachęcało do jak najszybszego przejścia na emeryturę, gdyż znacznie zmniejszy się bodziec do przedłużania okresu zatrudnienia. Jest to szczególnie niekorzystne zjawisko w warunkach zmniejszającej się podaży pracy, wynikającej z zachodzących przemian demograficznych” — wskazuje biuro ekspertyz.

Prawnicy ostrzegają, że gdyby reforma w takim kształcie weszła w życie, emerytura osoby, która pracowała relatywnie krótko za płacę minimalną, a osoby pracującej długo, zaczyna się zmniejszać (przez szybszy wzrost tych najniższych świadczeń), spada motywacja do płacenia składek od wyższych wynagrodzeń. “Rośnie ryzyko ukrywania części dochodów, które powinny podlegać oskładkowaniu, co może prowadzić do wzrostu szarej strefy” — podkreśla biuro analiz.

Alarmuje też, że wskutek tej reformy może wzrosnąć fikcyjne samozatrudnienie. “Z punktu widzenia np. młodych osób wchodzących na rynek pracy przyjęcie proponowanych rozwiązań będzie stanowiło dodatkową zachętę do odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne w najniższej wysokości, pozwalającej na uzyskanie emerytury w minimalnej wysokości, której realna wartość po uzyskaniu uprawnień emerytalnych — będzie systematycznie rosła na skutek przyjętego mechanizmu waloryzacyjnego” — twierdzą eksperci.

Na początku listopada prezydent Karol Nawrocki skierował do Sejmu projekt ustawy w sprawie zmian w waloryzacji emerytur i rent.